Old TimersSportvliegtuigen

De Oberlerchner JOB-15, een zeldzaam Oostenrijks ontwerp

D-ESTW Oberlerchner JOB-15-150/2

Op zaterdag 16 juni kwamen we op het Duitse Waddeneiland Langeoog een zeldzaam vliegtuigje tegen. Het ging hier om de D-ESTW, een Oberlerchner JOB-15-150. Nu zijn er maar 23 van dit Oostenrijkse ontwerp gebouwd tussen 1960 en 1966, dus we mogen hier gerust spreken van een bijzonder toestel. Reden om eens even in de historie van dit vliegtuig te duiken.

JOB-5

Na de Tweede Wereldoorlog werd door de Oostenrijkse ingenieur Friz Brikner een houten tweezitter ontworpen. Deze werd gebouwd bij de Josef Oberlerchner Holzindustrie. Deze fabriek was gevestigd in Spittal an der Drau, Kärnten (Oostenrijk). Dit bedrijf had ruime ervaring met het bouwen van zweefvliegtuigen. Voor de Tweede Wereldoorlog zo’n 4.000! Ook maakte men onderdelen voor vliegtuigen voor het Duitse Rijk in de jaren ’40-’45.
Deze tweezitter was het eerste motorvliegtuig dat bij Oberlerchner werd gebouwd. Het kreeg de typeaanduidieng JOB-5 mee. En JOB stond dan voor Josef Oberlerchner.
Dit toestel had een 95 pk (70 kW) sterke Continental motor en vloog voor het eerst op 20 oktober 1958.

JOB-15

Omdat men de JOB-5 aan de kleine kant vond werd het toestel vergroot, voornamelijk door het toepassen van een met linnen bekleed verlengd buizenframe voor de romp. Zo kwam er plek voor een derde passagier of later zelfs een vierde.

D-EKCI Oberlerchner JOB-15-180/2 (Schaffen Diest 2016)

Dit vergrote toestel kreeg de aanduiding JOB-15 mee en vloog aan het einde van 1960. Het eerste toestel kreeg een 135 pk (101 kW) sterke Lycoming O-290-D2B motor aangemeten. De versies hierna werden alle vanaf fabriek voorzien van een 150 pk (112 kW) Lycoming O-320-A2B motor. Naderhand zijn een aantal kisten voorzien van een nog sterkere krachtbron, een Lycoming O-360-A van 180 pk (132 kW). Later heeft deze eerste JOB-15 ook een sterkere Lycoming motor van 150 pk gekregen.
Ook zijn later een aantal toestellen geschikt gemaakt om zweefvliegtuigen te slepen. De kabel kon hierbij naderhand in de romp ingerold worden.

Wat is er mee gebeurd?

Er zijn, naast de enige JOB-5, in totaal 23 JOB-15 toestellen gebouwd. Allen zijn terechtgekomen in Oostenrijk, Zwitserland en Duitsland. Dit zijn nog steeds de enige landen waar dit model toegelaten is. Een toestel (D-EKCI) verblijft in België, maar dus wel met een Duits kenmerk.

HB-KEV Oberlerchner JOB-15-150 (Kestenholz 2009)

Er zijn nog maar een beperkt aantal Oberlerchners actief. Hoeveel is niet helemaal precies vast te stellen, maar vermoedelijk is ongeveer de helft van de gebouwde kisten nog operationeel. Van een aantal weten we het zeker, omdat we die zelf recentelijk voor de lens hebben gehad.

D-EMWO Oberlerchner JOB-15-150 (Keiheuvel 1993)

Het meest opmerkelijke verhaal waarom een toestel niet meer vliegt is wel dat van de OE-COP (c/n 59). Dit toestel vloog in 1973 ongeoorloofd het Tsjechische luchtruim in. Daarbij werd het onderschept door een Aero L-29 Delphin van de Tsjechische luchtmacht. Beide toestellen raakten elkaar in de lucht en de JOB-15 stortte neer. Beide inzittenden van het toestel kwamen daarbij om het leven.

OE-DOE Oberlerchner JOB-15-150/2, het laatst gebouwde exemplaar (Hahnweide 2016)

Op oldtimer evenementen kun je nog wel een JOB-15 tegenkomen. Hahnweide in Duitsland of Schaffen-Diest in België zijn dan goede opties. De inschatting is overigens dat het overgrote deel van de aanwezigen op het veld niet zo snel het type zullen herkennen, simpelweg omdat het zo zeldzaam is.

D-EKCI Oberlerchner JOB-15-180/2 (Lelystad 2016)

Productieoverzicht

Door speurwerk op internet en door het raadplegen van diverse hulplijnen is een totaaloverzicht van de geproduceerde Oberlerchners gemaakt. Het lijstje ziet er momenteel als volgt uit:

Oberlerchner JOB productielijst
c/n Registratie Type (orgineel) Opmerking
01 OE-CAF Oberlerchner JOB-5 ex OE-VAF, cld 5/63 after forced landing Wiener Neustadt
051 OE-CAL Oberlerchner JOB-15-135 ex OE-VAL, OE-CAL, D-EOAE, conv. into JOB-15-150
052 D-EDMK Oberlerchner JOB-15-150 ex OE-CAM
053 D-EEAG Oberlerchner JOB-15-150 ex OE-CAG, converted to JOB-15-180/2
054 OE-CAH Oberlerchner JOB-15-150 cld 10/66
055 D-EGRU Oberlerchner JOB-15-150 ex OE-CAI, converted to JOB-15-180/2
056 D-EMWO Oberlerchner JOB-15-150 ex OE-CAA
057 D-EHGU Oberlerchner JOB-15-150 ex OE-CAE, w/o Oldenburg-Hatten 26/08/84
058 D-ECFE Oberlerchner JOB-15-150 ex OE-CAO, stored Enstone (UK)
059 OE-CAP Oberlerchner JOB-15-150 ex OE-ALW, mid-air coll. Tsjechië 26/07/73
060 D-ECFI Oberlerchner JOB-15-150 ex OE-CAR
061 OE-CAS Oberlerchner JOB-15-150 cld 01/71
062 D-EJHO Oberlerchner JOB-15-150 ex OE-CAY, converted to JOB-15-150/2
063 D-EFNA Oberlerchner JOB-15-150/2 ex OE-CAX, converted to JOB-15-180/2
064 HB-KEV Oberlerchner JOB-15-150/2 ex OE-CAW, D-EHGE, D-EKWK
065 D-EKCI Oberlerchner JOB-15-150/2 ex OE-CAV, converted to JOB-15-180/2
066 D-EKCU Oberlerchner JOB-15-150/2 ex OE-CAU, w/o Blumberg 31/08/75
067 D-EFNI Oberlerchner JOB-15-150/2 ex OE-CAT, converted to JOB-15-180/2
068 OE-BLF Oberlerchner JOB-15-150/2 Technischen Museum Wien
069 HB-ELD Oberlerchner JOB-15-150/2 ex OE-DOA, (D-EKDE), OE-DOA
070 D-EJOB Oberlerchner JOB-15-150/2 ex OE-DOB, (D-EKEM), OE-DOB
071 D-ESTW Oberlerchner JOB-15-150/2 ex OE-DOC, (D-EKEP), OE-DOC
072 OE-DOD Oberlerchner JOB-15-150/2 OE-DOD, (D-EKET), cr. 1996?
073 OE-DOE Oberlerchner JOB-15-150/2

D-ESTW

Terug naar de D-ESTW. Deze JOB-15 is gebouwd in 1966 (prima bouwjaar 😉 ) en heeft hiervoor in Oostenrijk gevlogen als OE-DOC. Met constructienummer 71 is het de drie na laatste Oberlerchner die gebouwd is.

D-ESTW Oberlerchner JOB-15-150/2

Zijn Oostenrijkse roots zijn nog terug te vinden op de romp. Daar zit nog het typeplaatje met OE-DOC er op.

D-ESTW Oberlerchner JOB-15-150/2

Voorheen had dit toestel een rood-wit-rode band in de staart, de Oostenrijkse vlag. Dit kenmerk is gewijzigd in een rood-wit geblokt richtingsroer.

D-ESTW Oberlerchner JOB-15-150/2

Al met al erg leuk om een toestel van dit type “in het wild” tegen te komen. En een mooie aanleiding om er eens even bij stil te staan.

D-ESTW Oberlerchner JOB-15-150/2

Dit artikeltje is tot stand gekomen dank zij de geweldige luchtvaartkennis van Henk Wadman, Walter van Tilborg en Peter M. Gerhardt. Verder is AirNieuws editie 211 (1987) geraadpleegd.

Geef een reactie