TUK en VUK naar de UK

De HA-TUK en HA-VUK Scottish Aviation Bulldog Series 100 Model 101 komen gelijktijdig aan

Lelystad Airport, 23 december 2023 – Vanuit Aachen-Merzbrück arriveerden een tweetal Scottish Aviation Bulldogs op Lelystad Airport. De betreffende toestellen waren de HA-VUK Scottish Aviation Bulldog Series 100 Model 101 (c/n BH100-135) en de HA-TUK Scottish Aviation Bulldog Series 100  Model 101 (c/n BH100-145).

HA-VUK Scottish Aviation Bulldog Series 100 Model 101

De Bulldogs werden overgevlogen vanaf Aachen-Merzbrück en verblijven een paar dagen bij de KLM Aeroclub om vervolgens nog voor de jaarwisseling door te vliegen naar hun nieuwe eigenaren in het Verenigd Koninkrijk. Door hun voormalige Hongaarse baasjes waren de Bulldogs op zondag 17 december 2017 van Hongarije naar Duitsland begeleid. Twee Nederlandse ferry piloten vliegen er nu van Duitsland – via een tussenstop van een paar dagen op Lelystad Airport – mee naar de ander kant van de Noordzee.

HA-TUK Scottish Aviation Bulldog Series 100 Model 101

Beide toestellen hebben momenteel een civiele Hongaarse registratie en beide hebben gediend bij de Zweedse luchtmacht (Flygvapnet). Omdat de Zweden voor hun militaire toestellen er een aparte typebenaming op na houden werd dit een Sk61 genoemd bij de luchtmacht en een FPL61 voor landmacht (Arméflyget).

Beagle B.125

De Bulldog is door het Britse Beagle Aircraft als B.125 eind jaren zestig ontworpen en vloog voor het eerst (G-AXEH) op 19 mei 1969. Het ontwerp is voortgekomen uit de Beagle B.121 Pup.

De Beagle B.121 Pup is later uitgegroeid tot de Bulldog (Sywell, augustus 2018)

In een side-by-side configuratie is de Bulldog uitermate geschikt voor vliegtrainingen. Achter de stoelen is nog een bescheiden plek voor een derde inzittende aanwezig.

De Scottish Aviation Bulldog heeft nog een klein derde stoeltje achterin

De eerste order kwam uit Zweden. Alleen nadat Beagle in de loop van 1969 failliet was gegaan werd de productie overgenomen door Scottisch Aviation in Prestwick. Er zouden uiteindelijk 328 Bulldogs uit de fokkerij komen, voor diverse militaire gebruikers over de hele wereld.

De FM-1231 is een Scottish Aviation Bulldog Series 100 Model 102 van de TUDM / Maleisische luchtmacht (Alor Setar, 23 mei 2023)

Vervanger Safir en Super Cub

De Zweedse Bulldogs waren bedoeld als opleidingstoestel en vervingen bij de luchtmacht de SAAB Sk50 (91D) Safir en bij de landmacht de Piper FPL51 (PA-18) Super Cub. Indien militair noodzakelijk zouden de Sk61 Bulldog ingezet worden voor observatie vluchten. Dat is ook de reden waarom de toestellen niet – zoals regelmatig gebruikelijk bij opleidingstoestellen – geel gespoten werden, maar voorzien werden van camouflagekleuren. Bij de toestellen van de landmacht werd gekozen voor het camouflageschema dat ook op de SAAB AJSH37 Viggen te vinden was.

De kleuren van de Sk61 werden afgeleid van de SAAB AJSH37 Viggen (Lelystad, 3 juni 2016)
HA-VUK Scottish Aviation Bulldog Series 100 Model 101 in dezelfde kleuren als de SAAB Viggen

Sk61A en Sk61B

De luchtmacht bestelde in 1969 achtenvijftig Sk61A/B’s (serials 61001 t/m 61058). De Sk61 is tussen 1971 en 2001 operationeel geweest. Daarbij was de Sk61A de standaard variant. Van de Sk61B werden er zes gebouwd, deze konden bewapend worden met draadgeleide RB 53 Bantam raketten.

HA-TUK Scottish Aviation Bulldog Series 100 Model 101

FPL61C

In 1972 kwamen er nog twintig exemplaren voor de Zweedse landmacht landmacht bij, aangeduid als FPL61C (serials 61061 t/m 61080). De FPL61C was bedoeld als verbindingsvliegtuig en om artilleriestellingen te kunnen spotten. Als modificatie kon het achterste raampje open om er doorheen te kunnen fotograferen. Ook kon de FPL61C uitgerust worden met ski’s.

HA-VUK met op de achtergrond de HA-TUK Scottish Aviation Bulldog Series 100 Model 101

Sk61C, Sk61D en Sk61E

In 1989 werden de landmacht toestellen als Sk61C alsnog toegevoegd aan de luchtmacht. Een aantal van de oorspronkelijke luchtmacht Bulldogs kreeg een upgrade in de cockpit en werd vervolgens (afhankelijk van de apparatuur) Sk61D/E genoemd.

 

HA-TUK Scottish Aviation Bulldog Series 100 Model 101

AVIA-Rent

De laatste militaire Sk61 werd in 2001 buiten dienst gesteld. Veel van de overgebleven toestellen kregen een civiel kenmerk. Opvallend was daarbij dat er in 2004 zesentwintig gekocht werden door AVIA-Rent uit Hongarije.

HA-TUK Scottish Aviation Bulldog Series 100 Model 101

Op weg naar de UK

De twee Bulldogs die via Lelystad Airport naar England vliegen zijn beiden voormalige luchtmacht exemplaren. Eén exemplaar vliegt nog met een camouflagekleurenschema. De andere ziet er civiel uit met een wit/blauw uiterlijk.

HA-TUK en HA-VUK Scottish Aviation Bulldog Series 100 Model 101 bij de pomp, kort na aankomst op Lelystad

HA-VUK

De HA-VUK is een Scottish Aviation Bulldog Series 100 Model 101 en heeft c/n BH100-135. Het toestel begon met vliegen als G-AZIW op 25 november 1971. Her en der komen we bij dit kistje 1972 als bouwjaar tegen, maar dat lijkt dus niet helemaal te kloppen.

HA-VUK Scottish Aviation Bulldog Series 100 Model 101

De uitschrijving naar Zweden vond plaats op 31 januari 1972. Toen werd het de 61029 bij de Zweedse luchtmacht. Oorspronkelijk was dit een Sk61A, later is het toestel omgebouwd tot Sk61D.

Het typeplaatje van de HA-VUK Scottish Aviation Bulldog Series 100 Model 101
HA-VUK Scottish Aviation Bulldog Series 100 Model 101

Eerder dit jaar werd de HA-VUK te koop aangeboden met 4.170 vlieguren in de boeken. Daarbij werd ook een set nieuwe ski’s voor het toestel aangeboden. Het lijkt erop dat deze Bulldog een nieuw baasje in Engeland heeft gevonden.

De analoge cockpit van de HA-VUK Scottish Aviation Bulldog Series 100 Model 101
Megforni tilos is Hongaars voor “niet draaien” en staat op het hoogteroer

HA-TUK

De HA-TUK is van hetzelfde type als de HA-VUK. Het c/n van dit kistje is BH100-145. Op 1 februari 1972 werd het toestel tijdelijk ingeschreven als G-AZMP. Dat duurde maar kort, op 14 maart van datzelfde jaar vertrok het toestel naar Zweden als Sk61A en werd de 61036. Naderhand is deze Sk61A omgebouwd tot Sk61D. De laatste twee cijfers (36) van het militaire serial zijn grappig genoeg nog altijd in de cockpit aanwezig.

HA-TUK Scottish Aviation Bulldog Series 100 Model 101
In de cockpit van de HA-TUK staat nog “36” van het oude Zweedse militaire serial

Op 9 mei 2006 werd deze Bulldog ingeschreven als HA-TUK. Het kistje kwam sindsdien op naam te staan van AVIA-Rent uit Boedapest. In tegenstelling tot de HA-VUK heeft de HA-TUK geen militair uiterlijk meer. Het kistje heeft een braaf civiel wit/blauw kleurenschema aangemeten gekregen.

Het typeplaatje van de HA-TUK Scottish Aviation Bulldog Series 100 Model 101 zou eigenlijk BH100-145 moeten bevatten
HA-TUK Scottish Aviation Bulldog Series 100 Model 101
PH-BLD
Tot dit najaar vloog er in Nederland ook een voormalige Zweedse militaire Bulldog. Dit was de PH-BLD met als bouwjaar 1972. Dit toestel vloog als 61063 en was oorspronkelijk dus oorspronkelijk een FPL61C van de landmacht en later een Sk61C van de luchtmacht. Naderhand kwam ook dit toestel bij AVIA-Rent in Hongarije terecht als HA-TUG. Het c/n was BH100-181 en sinds pril 2019 stond dit toestel als PH-BLD gestationeerd op Teuge. Inmiddels is de PH-BLD helaas verkocht en verscheept naar de Verenigde Staten. In de VS is de Bulldog populair met zo’n vijfendertig geregistreerde exemplaren.

De PH-BLD Scottish Aviation Bulldog Series 100 Model 101 was een Sk61C en is inmiddels naar de VS verhuisd

Geen plek in de herberg

De aanwezigheid van de beide Bulldogs lijkt op een soort kerstverhaal. De toestellen waren – net als Jozef en Maria – op weg naar hun geboortegrond. Met wat tegenwind en in matig VFR-vliegweer streken beide kistjes neer in de Flevopolder. Er was daar helaas geen onderdak voor de beide “vliegende hondjes”. Zelfs niet in de stal van de KLM Aeroclub. Gelukkig staat het platform daar wel ter beschikking. Dat maakt het deze dagen (vermoedelijk tot 28 december 2023) voor wijze spotters uit het oosten (of andere windstreken) mogelijk om de Bulldogjes met een bezoekje te vereren. Voor de liefhebbers vormen deze toestellen een mooi Kerstgeschenk!

HA-TUK Scottish Aviation Bulldog Series 100 Model 101 bij de KLM Aeroclub
HA-VUK Scottish Aviation Bulldog Series 100 Model 101 op het platform van de KLM Aeroclub

Een gedachte over “TUK en VUK naar de UK

  1. De camouflage van de HA-VUK is niet origineel, maar een nogal vrije interpretatie van de echte splinter camo die we kennen van veel Zweedse militaire toestellen.

Geef een reactie